Ciąża to specyficzny okres w życiu każdej kobiety. Dzisiaj, w części pierwszej, przedstawię uprawnienia kobiet w ciąży zapisane w Kodeksie Pracy.

Art. 177. § 1. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do pracownicy w okresie próbnym, nie przekraczającym jednego miesiąca.
§ 3. Umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu.
§ 31. Przepisu § 3 nie stosuje się do umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy.
§ 4. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę za wypowiedzeniem w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego może nastąpić tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Pracodawca jest obowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę. W razie niemożności zapewnienia w tym okresie innego zatrudnienia, pracownicy przysługują świadczenia określone w odrębnych przepisach. Okres pobierania tych świadczeń wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
§ 5. Przepisy § 1, 2 i 4 stosuje się odpowiednio także do pracownika-ojca wychowującego dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego. 

Zgodnie z powyższym przepisem pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownicy, która jest w ciąży. Niestety, od tej zasady są wyjątki.

Pracownice w ciąży nie są chronione przed zwolnieniem z pracy w przypadku:
1. rozwiązania umowy o pracę z jej winy, na postawie art. 52 Kodeksu Pracy

§ 1. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie:
1)    ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,
2)    popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem,
3)    zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
§ 2. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.
§ 3. Pracodawca podejmuje decyzję w sprawie rozwiązania umowy po zasięgnięciu opinii reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej, którą zawiadamia o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie umowy. W razie zastrzeżeń co do zasadności rozwiązania umowy zakładowa organizacja związkowa wyraża swoją opinię niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni. 

2. Gdy  pracownica jest zatrudniona na umowę o pracę na okres próbny, który nie przekracza jednego miesiąca.
3. Pracownica jest zatrudniona na zastępstwo.
4. Pracodawca ogłosił upadłość lub likwidację zakładu pracy.

Pracownica, która zawarła umowę o pracę na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający miesiąc, a umowa ta uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, zachowuje status pracownika do czasu porodu.  Status ten traci w dniu porodu, co oznacza, że nie przysługuje jej urlop macierzyński. Kobieta ma jednak prawo do zasiłku macierzyńskiego.

A co w sytuacji, gdy kobieta otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę, a następnie dowiedziała się, że jest w ciąży, bądź też zaszła w ciążę w trakcie biegu wypowiedzenia?

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2001 r. (I PKN 330/00)

Pracownica, która początkowo nie kwestionowała wypowiedzenia jej umowy o pracę, może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną, gdy po dokonaniu wypowiedzenia okazało się, że jest w ciąży lub gdy w okresie wypowiedzenia zaszła w ciążę. 

Ponadto pracodawcom nie wolno zatrudniać ciężarnych w nadgodzinach bądź w porze nocnej ; pracownicy nie wolno delegować poza stałe miejsce pracy, jak też zatrudniać jej w systemie przerywanego czasu pracy (art. 178 i 178(1) Kodeksu Pracy).

Jeżeli pracownica  wykonuje pracę szkodliwą dla zdrowia pracodawca jest obowiązany dostosować warunki pracy, skrócić czas pracy lub przenieść pracownicę do innej pracy bądź też zwolnić ją od obowiązku świadczenia pracy (z zachowaniem prawa do wynagrodzenia oraz dodatku wyrównawczego).

2 myśli nt. „Uprawnienia kobiet w ciąży cz. I”

  1. Joanna napisał(a):

    Witam!
    Mi właśnie przydarzyła się taka sytuacja że dowiedziała się iż jestem w ciąży po zakończeniu okresu wypowiedzenia umowy. W chwili złożenia wypowiedzenie byłam w ciąży. Czy w takiej sytuacji mogłam ubiegać się o cofnięcie decyzji ?

    1. Katarzyna napisał(a):

      Należy poinformować pracodawcę oraz zażądać przywrócenia do pracy.
      Pozdrawiam,

Dodaj komentarz