Preferencyjne składki ZUS a staż do emerytury minimalnej

Autorka: Katarzyna Przyborowska, radczyni prawna, Temida Jest Kobietą. Stan prawny na 22 października 2026 r.

Preferencyjny ZUS obniża składki na starcie firmy, ale ma swoją cenę. Do stażu potrzebnego do emerytury minimalnej ten okres liczy się tylko w części. Wyjaśniam, ile na tym tracisz, w jakich sytuacjach pomniejszenia nie ma i co może się zmienić.

Najważniejsze w skrócie

Opłacając składki preferencyjne podstawa wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia (art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Do stażu potrzebnego do emerytury minimalnej taki miesiąc liczy się jako ok. 0,3 miesiąca (art. 87 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Pełne 24 miesiące dają ok. 7,2 miesiąca, a nie 24.
Do emerytury minimalnej kobieta potrzebuje 60 lat i 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, mężczyzna 65 lat i 25 lat (art. 87 ust. 1).
Pomniejszenia nie stosuje się, gdy podstawa spadła z powodu zasiłku, np. macierzyńskiego (art. 87 ust. 4).
W sierpniu 2026 r. do Sejmu wpłynęła petycja BKSP-153-X-1239/26, która chce to zmienić dla przedsiębiorców, a we wrześniu poselski projekt, który zaostrzyłby warunki emerytury minimalnej. Przepisy na razie się nie zmieniły.

Czym są preferencyjne składki ZUS i kto z nich korzysta?

Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą mają do wyboru trzy mechanizmy obniżające koszt ZUS na starcie – każdy inaczej wpływa na staż:

Ulga	Podstawa prawna	Na czym polega	Jak długo
Ulga na start	art. 18 ustawy – Prawo przedsiębiorców	Brak obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne (składka zdrowotna nadal obowiązuje)	6 miesięcy od rozpoczęcia działalności
Preferencyjne składki	art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych	Podstawa składek nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia; tylko jeśli w ostatnich 60 miesiącach nie prowadziłaś działalności i nie pracujesz dla byłego pracodawcy (art. 18a ust. 2)	24 miesiące kalendarzowe
Mały ZUS Plus	art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych	Podstawa składek to 50% przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku (gdy przychód w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł)	Maksymalnie 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy działalności

To rozróżnienie ma znaczenie dla stażu. W okresie ulgi na start nie płacisz żadnej składki na ubezpieczenia społeczne, więc ten okres w ogóle nie jest okresem składkowym. W okresie preferencyjnych składek i Małego ZUS-u Plus składkę opłacasz, tylko od niższej podstawy. To właśnie te okresy podlegają proporcjonalnemu pomniejszeniu. Więcej o warunkach Małego ZUS-u Plus przeczytasz we wpisie ZUS odmawia prawa do Małego ZUS-u Plus?

Dlaczego preferencyjny ZUS nie liczy się w pełni do stażu emerytalnego?

Zasada wynika z art. 87 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS: przy obliczaniu okresów składkowych przypadających po 1 stycznia 1999 r. dla celów podwyższenia emerytury do poziomu minimalnego, miesiące, w których składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe były obliczone od podstawy niższej od minimalnego wynagrodzenia, uwzględnia się w części odpowiadającej proporcji tej podstawy do kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Przy preferencyjnych składkach podstawa wynosi zwykle dokładnie 30% minimalnego wynagrodzenia (art. 18a ust. 1 USUS), więc miesiąc na tej uldze liczy się jako ok. 0,3 miesiąca stażu. W Małym ZUS-ie Plus podstawa zależy od dochodu z poprzedniego roku. Nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 18c ust. 2 USUS), dlatego proporcję liczysz osobno dla każdego roku. Jeśli Twoja podstawa w Małym ZUS-ie Plus jest równa minimalnemu wynagrodzeniu lub wyższa, pomniejszenia nie ma.

Jest wyjątek, o którym rzadko się mówi. Zasady proporcji nie stosuje się, gdy podstawa spadła poniżej minimalnego wynagrodzenia, bo pobierałaś zasiłek z ubezpieczenia chorobowego (np. chorobowy lub macierzyński) albo świadczenie rehabilitacyjne (art. 87 ust. 4 UEIR). Okres pobierania zasiłku macierzyńskiego jest przy tym okresem składkowym (art. 6 ust. 1 pkt 7 UEIR). Okres zasiłku chorobowego to okres nieskładkowy (art. 7 pkt 1 lit. b UEIR), a okresy nieskładkowe liczą się najwyżej do jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych (art. 5 ust. 2 UEIR). Pomniejszenie uderza więc przede wszystkim w okresy dobrowolnie wybranej niższej podstawy. Ile wynosi sam zasiłek, sprawdzisz we wpisie Zasiłek macierzyński na działalności gospodarczej 2026: ile naprawdę dostaniesz.

Czy to się zmieni? Petycja i projekt w Sejmie

17 sierpnia 2026 r. do Sejmu wpłynęła petycja nr BKSP-153-X-1239/26. Jej autor postuluje uzupełnienie art. 87 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS o punkt wyłączający stosowanie zasady proporcjonalnego pomniejszania okresów składkowych (dziś opisanej w art. 87 ust. 3) także w odniesieniu do osób korzystających z preferencyjnych składek ZUS na JDG.

Autor petycji argumentuje, że obecne przepisy naruszają zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP) i dyskryminują osoby podejmujące ryzyko prowadzenia własnej firmy, które – zdaniem autora – często pracują w większym wymiarze godzin niż osoby zatrudnione na etacie.

31 sierpnia 2026 r. petycję skierowano do sejmowej Komisji do Spraw Petycji. To wstępny etap: komisja może wystąpić do odpowiednich organów, przyjąć dezyderat, zainicjować prace ustawodawcze – albo zakończyć sprawę bez zmian w przepisach. Na dzień publikacji tego wpisu obowiązujące prawo się nie zmieniło – zasada proporcjonalnego pomniejszania stażu dla preferencyjnych składek wciąż działa tak, jak opisano wyżej.

Osobno, we wrześniu 2026 r. do Sejmu wpłynął poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS (10-RPW-31544-2026). Idzie w przeciwnym kierunku niż petycja. Do wymaganego stażu dodaje drugi warunek emerytury minimalnej: zwaloryzowane składki emerytalne na koncie w ZUS muszą wynosić co najmniej 25-krotność minimalnego wynagrodzenia.

Dla osób, które latami płaciły składki od niskiej podstawy, byłby to kolejny próg do przejścia. To także dopiero projekt i nie wiadomo, czy i w jakim kształcie zostanie uchwalony.

Jak to wpływa na Twoją przyszłą emeryturę minimalną?

Przykład orientacyjny (liczony wyłącznie na preferencyjnych składkach, gdzie proporcja jest stała i wynosi 30%):

Okres na preferencyjnych składkach	Staż „kalendarzowy”	Staż liczony do emerytury minimalnej (× 0,3)
6 miesięcy	6 miesięcy	ok. 1,8 miesiąca
12 miesięcy	12 miesięcy	ok. 3,6 miesiąca
24 miesiące (maksimum z art. 18a)	24 miesiące	ok. 7,2 miesiąca

Jeśli przedsiębiorczyni wykorzysta pełne 24 miesiące preferencyjnych składek, „traci” na potrzeby stażu do emerytury minimalnej ok. 16,8 miesiąca (24 − 7,2) w porównaniu z opłacaniem składek na zasadach ogólnych w tym samym czasie. Przy wymaganych 20 latach stażu dla kobiet to różnica, którą trzeba „odrobić” później, opłacając składki od pełnej podstawy przez odpowiednio dłuższy czas.

Porównanie okresu kalendarzowego i stażu liczonego do emerytury minimalnej przy preferencyjnych składkach ZUS

Dla Małego ZUS-u Plus równanie jest podobne, ale proporcja zmienia się rok do roku w zależności od dochodu – im niższa zadeklarowana podstawa, tym większe pomniejszenie stażu. Dokładne wyliczenie warto zrobić indywidualnie na podstawie własnych danych z ZUS.

Co możesz zrobić już teraz?

Sprawdź w PUE/eZUS, z jakich ulg składkowych korzystałaś i jak długo. To podstawa do policzenia efektu na stażu.
Policz, ile „pełnego” stażu dadzą Ci dotychczasowe okresy preferencyjnych składek lub Małego ZUS-u Plus (proporcja podstawy do minimalnego wynagrodzenia w danym roku).
Przed decyzją o kolejnym roku ulgi sprawdź, czy w Twojej sytuacji (planowane macierzyństwo, długość prowadzenia działalności, inne tytuły ubezpieczenia) nie opłaca się zadeklarować wyższej podstawy. Przy preferencyjnych składkach deklarujesz kwotę nie niższą niż 30% minimalnego wynagrodzenia (art. 18a ust. 1 USUS), a w Małym ZUS-ie Plus wyższą podstawę dopuszcza art. 18c ust. 8 USUS. O tym, kiedy ZUS może zakwestionować wyższą podstawę, piszę we wpisie Wyższa składka ZUS w ciąży na działalności.
Pamiętaj, że okres zasiłku macierzyńskiego jest okresem składkowym i nie jest pomniejszany (art. 6 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 4 UEIR). Okres zasiłku chorobowego liczy się jako nieskładkowy, czyli najwyżej do jednej trzeciej okresów składkowych (art. 5 ust. 2 UEIR).
Jeśli jesteś na uldze na start i zależy Ci na stażu, pamiętaj, że możesz z niej zrezygnować, zgłaszając się do ubezpieczeń społecznych (art. 18 ust. 2 Prawa przedsiębiorców).
Jeśli brakuje Ci stażu do emerytury minimalnej z innych powodów (przerwy w działalności, praca za granicą), skonsultuj to indywidualnie – ogólne wyliczenia z tego wpisu nie zastąpią analizy Twojej konkretnej sytuacji.

Chcesz policzyć swój staż i sprawdzić, czy opłaca się podnieść podstawę? Umów się na konsultację w formie wideokonferencji – przejdziemy razem przez Twoje dane z ZUS.

FAQ

Czy ulga na start też pomniejsza staż do emerytury minimalnej?

Nie, bo w ogóle nie liczy się do stażu. Na uldze na start (art. 18 Prawa przedsiębiorców) nie podlegasz ubezpieczeniom społecznym, więc ten okres nie jest okresem składkowym. Proporcja z art. 87 ust. 3 UEIR dotyczy tylko okresów, w których składka była płacona, ale od niższej podstawy.

Czy okres zasiłku macierzyńskiego jako przedsiębiorczyni jest pomniejszany?

Nie. Okres pobierania zasiłku macierzyńskiego jest okresem składkowym (art. 6 ust. 1 pkt 7 UEIR). Art. 87 ust. 4 UEIR wyłącza proporcjonalne pomniejszanie, gdy niższa podstawa wynika z pobierania zasiłków z ubezpieczenia chorobowego, w tym macierzyńskiego.

Czy proporcjonalne pomniejszanie stażu dotyczy tylko emerytury minimalnej?

Tak. Proporcja z art. 87 ust. 3 UEIR działa tylko wtedy, gdy ZUS sprawdza, czy masz prawo do podwyższenia emerytury do kwoty minimalnej. Poza tym okres preferencyjnego ZUS-u jest pełnym okresem składkowym. Niższe składki obniżają za to samą wysokość emerytury, bo na Twoje konto w ZUS trafia mniej pieniędzy.

Co się stanie, jeśli petycja BKSP-153-X-1239/26 zostanie uwzględniona?

Na razie nie wiadomo – petycja jest w sejmowej Komisji do Spraw Petycji, która może zakończyć sprawę bez zmian, wystąpić z dezyderatem albo zainicjować prace ustawodawcze. Będę śledzić dalszy przebieg i zaktualizuję ten wpis, gdy coś się zmieni.

Czy warunki emerytury minimalnej mogą się zaostrzyć?

Takiej zmiany chce poselski projekt 10-RPW-31544-2026 z września 2026 r. Oprócz stażu wymagałby zwaloryzowanych składek emerytalnych na koncie w ZUS co najmniej w wysokości 25-krotności minimalnego wynagrodzenia. Na razie to tylko projekt, obecne przepisy go nie przewidują.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.) – art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 7, art. 7 pkt 1 lit. b, art. 87 ust. 1, 3 i 4.
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.) – art. 18a (preferencyjne składki), art. 18c (Mały ZUS Plus).
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1480 ze zm.) – art. 18 (ulga na start).
Petycja nr BKSP-153-X-1239/26 skierowana do sejmowej Komisji do Spraw Petycji – tło, nie obowiązujące prawo.
Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nr 10-RPW-31544-2026 – tło, nie obowiązujące prawo.

Przepisy sprawdziłam w brzmieniu obowiązującym 22 października 2026 r. Wpis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady w Twojej indywidualnej sprawie.

O autorce

Katarzyna Przyborowska jest radczynią prawną z Warszawy. Zajmuje się prawem pracy, ubezpieczeniami społecznymi i sprawami z ZUS. Pomaga przedsiębiorczym kobietom i rodzicom, a w Temida Jest Kobietą tłumaczy prawo ludzkim językiem.