Tematy
Niania z własną firmą – jak to zrobić legalnie? Działalność gospodarcza, umowa uaktywniająca czy działalność nierejestrowana.

Autorka: Katarzyna Przyborowska, radczyni prawna, Temida Jest Kobietą. Stan prawny na 8 października 2026 r. Pierwsza wersja wpisu: 23 listopada 2010 r.

Niania nie musi być zatrudniona przez rodziców. Może też otworzyć własną firmę i świadczyć usługi opieki nad dziećmi na podstawie umowy z rodzicami. Podpowiadam, jak to zrobić w 2026 r. i kiedy lepiej wybrać inną drogę.

Najważniejsze w skrócie

  • Nianię można zatrudnić na umowę uaktywniającą lub umowę zlecenia, albo niania może działać na własny rachunek.
  • Przy niewielkich przychodach (do 10 813,50 zł w kwartale w 2026 r.) niania nie musi zakładać firmy – wystarczy działalność nierejestrowana.
  • Firmę zakłada się przez wniosek do CEIDG – online albo w dowolnym urzędzie gminy.
  • Od 2022 r. nowa firma nie może wybrać karty podatkowej.
  • Na start niania może skorzystać z ulgi na start i preferencyjnych składek ZUS.

Jak legalnie zatrudnić nianię? Porównanie form

FormaKto podpisuje i rozliczaKto płaci składki ZUS
Umowa uaktywniającarodzic (umowa z nianią)budżet państwa od pensji do 50% minimalnego wynagrodzenia (2403 zł), od nadwyżki – rodzic
Umowa zleceniarodzic (zleceniodawca)rodzic jako płatnik składek
Działalność nierejestrowananianiabrak składek ZUS, przychód do 10 813,50 zł w kwartale (2026 r.)
Własna firma (JDG)nianianiania sama; na start ulga na start i preferencyjne składki
4 drogi dla niani: umowa uaktywniająca (państwo opłaca składki do 2403 zł), umowa zlecenia (rodzic jest płatnikiem składek), działalność nierejestrowana (przychód do 10 813,50 zł w kwartale w 2026 r.), własna firma (CEIDG, ulga na start, preferencyjny ZUS).

Kiedy wystarczy działalność nierejestrowana?

Działalność nie jest działalnością gospodarczą, jeśli przychód nie przekracza w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia, a osoba nie prowadziła firmy w ciągu ostatnich 60 miesięcy (art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców). W 2026 r. limit to 10 813,50 zł na kwartał. Nie ma wpisu do CEIDG ani składek ZUS, ale przychód trzeba wykazać w zeznaniu podatkowym.

Jeśli niania przekroczy limit, jej działalność staje się działalnością gospodarczą i musi ją zarejestrować.

Jak niania może założyć własną firmę?

  1. Złóż wniosek CEIDG-1 – online przez biznes.gov.pl albo w dowolnym urzędzie gminy.
  2. Wybierz kod PKD 2025 dla opieki dziennej nad dziećmi (w dawnej klasyfikacji był to 88.91.Z). Kod sprawdzisz w wyszukiwarce PKD na biznes.gov.pl.
  3. Wybierz formę opodatkowania: zasady ogólne (skala podatkowa), podatek liniowy albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Karty podatkowej nowa firma już nie wybierze.
  4. Sprawdź, czy przysługuje Ci ulga na start (6 miesięcy bez składek społecznych) i potem preferencyjne składki ZUS przez 24 miesiące.
  5. Podpisz z rodzicami umowę o świadczenie usług opieki i wystawiaj im fakturę lub rachunek.

Własną firmę niania prowadzi sama: rozlicza się z urzędem skarbowym i ZUS. Warto skorzystać z pomocy księgowej, zwłaszcza przy wyborze formy opodatkowania.

Na co uważać?

  • Umowa uaktywniająca może być korzystniejsza dla rodzica. Państwo opłaca składki niani od pensji do 50% minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 r. do 2403 zł (art. 51 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3). Przy firmie niani tego wsparcia nie ma.
  • Opieka nad dziećmi z kilku rodzin w swoim lokalu może podlegać przepisom ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (żłobek, klub dziecięcy, dzienny opiekun), które stawiają dodatkowe wymagania. Sprawdź je, zanim zaczniesz.
  • Firma może się rozwijać. Niania-przedsiębiorczyni może zatrudniać kolejne opiekunki, np. na umowę zlecenia.

FAQ

Czy niania może pracować bez zakładania firmy?

Tak. Może działać w ramach działalności nierejestrowanej, jeśli jej przychód nie przekracza w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r. 10 813,50 zł) i nie prowadziła firmy w ostatnich 60 miesiącach (art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców). Może też pracować na umowie uaktywniającej albo umowie zlecenia z rodzicami.

Czy niania z firmą może skorzystać z ulgi na start?

Tak, jeśli spełnia warunki ulgi. Przez pierwsze 6 miesięcy nie płaci składek na ubezpieczenia społeczne, płaci tylko składkę zdrowotną. Potem może przez 24 miesiące płacić preferencyjne składki.

Czy niania może wybrać kartę podatkową?

Nie, jeśli zakłada firmę teraz. Od 2022 r. nowi przedsiębiorcy nie mogą wybrać karty podatkowej. Do wyboru zostają zasady ogólne (skala), podatek liniowy albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Podstawa prawna

  • Ustawa z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców: art. 5 ust. 1, art. 18.
  • Ustawa z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3: art. 50, 51.
  • Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych: art. 18a.
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242).

Przeczytaj także

Katarzyna Przyborowska jest radczynią prawną z Warszawy. Zajmuje się prawem pracy, ubezpieczeniami społecznymi i sprawami z ZUS. Pomaga przedsiębiorczym kobietom i rodzicom, a w Temida Jest Kobietą tłumaczy prawo ludzkim językiem.

Powiązane artykuły
Włącz się do dyskusji

Czy nie będzie problemem jeżeli przy prowadzeniu tego typu działalności opiekowałabym się dzieciaczkami w lokalu, który znajduje się na piętrze?

Odpowiedz

Witam. Od września mam okazję podjąć pracę jako opiekunka dziecięca. Chciałabym to zrobić legalnie. Nie za bardzo wiem jak i jakie koszta będę ponosić z tego tytułu. Nie chciałabym obciążać tym rodziców dziecka tylko sama zająć się wszystkim. Ile wcześniej mogę założyć działalność jeśli dzieckiem będę zajmować się od 1 września? Jestem w tej chwili osobą bezrobotną i nie miałam do tej pory działalności. Nie mam też wykształcenia w tym kierunku. Ale wiem, że sprawdzę się w opiece nad dzieckiem. Pozdrawiam.

Odpowiedz

Jeżeli chodzi o opiekę nad dziećmi do lat 3 to może Pani opiekować się dziećmi jako opiekun w żłobku i klubie dziecięcym, zatrudniona jako dzienny opiekun, lub też zatrudniona przez rodziców na umowę uaktywniającą.

Odpowiedz

Witam , jako opiekunka dziecięca w żłobku, musi mieć pani wykształcenie ” opiekunka dziecięca” , albo kierunkowe nauczyciel , , albo po studiach w kierunku psychologia z dyplomem zawodowym. takie są wymagania. Jestem po szkole opiekunek dziecięcych 2 lata , mam zdany egzamin państwowy i dyplom zawodowy uprawniający mnie do pracy w żłobku ,domu dziecka , domu samotnej matki ,pogotowiu opiekuńczym z dziećmi do lat 3.

Odpowiedz

witam, chciałabym założyć własną działalność jako niania jednak opieka sprawowana miałaby być w domach rodziców dzieci. nie u mnie. proszę o poradę jaki kod pkd byłby do tego odpowiedni? i jesli miałoby to odbywać się w domu maluszka to zadne sanepidy itp mnie nie dotyczą?

Odpowiedz

Witam chciałabym załozyc jednoosobową działalność gospodarczą,aby pracowac jako niania nie chce obciazac problemami rodzicow.Lecz za 2-3 lata planuje zostac mama,i moje pytanie bardziej w tą strone,jezeli zalorze taka firme i bede pracowac w niej przez 2 -3 lata to czy bede otrzymywac od zusu pieniadze za urlop macierzynski czy tez wychowawczy jakie warunki musze spelniac.Pozdrawiam serdecznie

Odpowiedz

Dzień dobry.

Jestem Opiekunką Dziecięcą, planuję założyć punkt opieki dla dzieci w formie Niania-Ula. Czy są jakieś przepisy prawne które regulują taką formę opieki? zależy mi najbardziej na odpowiedziach na pytania: kto musi odebrać lokal (sanepid, straż pożarna itp) ile dzieci mogę mieć pod swoją opieką oraz czy jako pracodawca mogę zatrudnić kogoś do pomocy, jeżeli tak to na jakich warunkach.

Odpowiedz

Witam. Chciałabym założyć działalność gospodarcza- opiekunka do dzieci ( pracować w domu)
Szacunkowe przychody ok 2.000->max 2.500 zł miesięcznie.
Niestety nie mam pojęcia gdzie co i jak załatwić, łącznie z US, ZUS-e-mail. Prosze o pomoc.
Zależy mi tez na opłacaniu ubezp chorobowego- skąd mam wiedzieć jakie składki opłacać?

Odpowiedz

Jak wiemy kod został wprowadzony dla ułatwienia prowadzenia prowadzenia ewidecncji i statystyki dla GUS. O ile dla Głównego Urzędu statystycznego może i jest to ułatwienie to niestety dla zwykłego obywatela już nie… Jeszcze nie tak dawno temu za zmianę w wpisie do ewidencji była opłata ;(

Odpowiedz

W jednym z komentarzy jest wpis, że żeby być opiekunem dziennym nie trzeba zakładać działalności. Chcę prowadzić taki punk opieki na zasadzie niani. 3-5 dzieci u siebie w domu lub w domu rodziców w zależności od potrzeb. Czy muszę mieć jakieś zezwolenia, kontrole np. Sanepidu zanim zacznę opiekę. Jaki nr pkd najlepiej wpisać ?

Odpowiedz

Nie da się być i dziennym opiekunem i nianią jednocześnie.
Proszę spojrzeć do ustawy czym różnią się te formy opieki.
Pozdrawiam,

Odpowiedz

Witam
Chcę otworzyć firmę tak jak opisana w blogu tylko, że zamiast być niania być tylko szefową i poprostu zatrudniac opiekunki na podstawie umowy zlecenia tak jak w przypadku rozszerzania działalności. Czy taka forma jest odpowiednia czy muszę świadczyć usługi jako niania?

Odpowiedz
Dodaj komentarz

Napisz do mnie kancelaria@przyborowska.eu Zadzwoń +48 600 375 279

Jeżeli chcesz czytać tego bloga poczęstuj się ciasteczkami. Dzięki nim Temida Jest Kobietą dostarczy Ci jeszcze lepsze treści o prawie. Dowiedz się więcej.

Akceptuję
Tematy