Temida jest kobietą
Autorka: Katarzyna Przyborowska, radczyni prawna, Temida Jest Kobietą. Stan prawny na 8 października 2026 r. Pierwsza wersja wpisu: 27 września 2024 r.
„Babciowe” to potoczna nazwa świadczenia „aktywni rodzice w pracy” z programu Aktywny Rodzic. Program działa od 1 października 2024 r. i ma pomóc rodzicom małych dzieci wrócić do pracy. Pieniądze możesz przeznaczyć m.in. na opiekunkę – także na babcię, która często i tak opiekuje się wnukami „za uśmiech”.
Najważniejsze w skrócie
- Babciowe to 1500 zł miesięcznie na dziecko w wieku od 12 do 35 miesięcy (1900 zł przy orzeczeniu o niepełnosprawności).
- Oboje rodzice muszą być aktywni zawodowo: łączna podstawa ich składek to co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 r. 4806 zł.
- Nie ma kryterium dochodowego i nie musisz rozliczać, na co wydajesz pieniądze.
- Babcię możesz zatrudnić na umowę uaktywniającą. Budżet państwa opłaci jej składki od pensji do 50% minimalnego wynagrodzenia, czyli do 2403 zł.
- Dla babci to okres składkowy, który zwiększy jej emeryturę.
Babciowe – czyli o co chodzi?
Program Aktywny Rodzic to trzy świadczenia. Rodzic wybiera jedno z nich na dane dziecko:
| Świadczenie | Kwota | Dla kogo |
|---|---|---|
| Aktywni rodzice w pracy („babciowe”) | 1500 zł miesięcznie (1900 zł przy orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka) | dziecko 12–35 miesięcy, oboje rodzice aktywni zawodowo |
| Aktywnie w żłobku | do 1500 zł miesięcznie (do 1900 zł przy niepełnosprawności), nie więcej niż opłata za żłobek | dziecko w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna |
| Aktywnie w domu | 500 zł miesięcznie | dziecko 12–35 miesięcy, które nie korzysta z instytucji opieki |
Kto dostanie babciowe w 2026 r.?
- Wiek dziecka: od 12 do 35 miesięcy. Wniosek złożysz od miesiąca, w którym dziecko kończy 12 miesięcy.
- Aktywność zawodowa obojga rodziców: łączna podstawa wymiaru składek emerytalnych i rentowych co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r. 4806 zł), a każdego z rodziców co najmniej 50%.
- Przedsiębiorcy na preferencyjnym ZUS: u rodzica korzystającego z ulgi na start, preferencyjnych składek lub małego ZUS plus wystarczy 30% minimalnego wynagrodzenia, ale łącznie nadal musi to być 100%.
- Rodzic samotnie wychowujący dziecko: sam musi mieć podstawę składek co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia.
- Brak kryterium dochodowego.
Jak zatrudnić babcię jako nianię?
Babcię (a także dziadka, ciocię czy siostrę) możesz zatrudnić na umowę uaktywniającą. To umowa, w której niania zobowiązuje się opiekować dzieckiem (art. 50 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3). Rodzic zgłasza nianię do ubezpieczeń w ZUS.
Umowa nie jest warunkiem otrzymania babciowego, a ZUS nie sprawdza, na co wydajesz świadczenie. Umowa ma jednak dwie zalety: babcia ma ubezpieczenie i okres składkowy do emerytury, a część składek opłaca za Was państwo.
Kto zapłaci składki za babcię?
Budżet państwa, za pośrednictwem ZUS, opłaca składki emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne za nianię od podstawy nieprzekraczającej 50% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. to 2403 zł. Od nadwyżki ponad tę kwotę składki opłaca rodzic (art. 51 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3).
Państwo opłaca składki, jeśli (art. 51 ust. 3):
- rodzic zgłosił nianię do ubezpieczeń,
- rodzice albo rodzic samotnie wychowujący dziecko pracują, wykonują umowę cywilnoprawną będącą tytułem do ubezpieczeń albo prowadzą działalność,
- dziecko nie chodzi do żłobka ani klubu dziecięcego i nie jest pod opieką dziennego opiekuna.
Praktyczna wskazówka: jeśli pensja babci nie przekroczy 2403 zł brutto, nie dopłacasz do jej składek. Resztę babciowego możesz przeznaczyć na inne wydatki dziecka. Pamiętaj, że ZUS przygląda się zatrudnieniu w rodzinie, więc umowa powinna być faktycznie wykonywana.
FAQ
Ile wynosi babciowe w 2026 r.?
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, nazywane babciowym, wynosi 1500 zł miesięcznie na dziecko w wieku od 12 do 35 miesięcy, a 1900 zł, jeśli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności.
Czy babcia musi mieć umowę, żeby rodzice dostali babciowe?
Nie. Umowa z nianią, także z babcią, nie jest warunkiem otrzymania świadczenia. Pieniądze możesz wydać na dowolny cel, a umowę uaktywniającą warto podpisać, jeśli babcia ma mieć składki do emerytury.
Kto płaci składki za babcię zatrudnioną jako niania?
Budżet państwa opłaca składki emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne od pensji do 50% minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 r. do 2403 zł. Od nadwyżki składki opłaca rodzic (art. 51 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3).
Podstawa prawna
- Ustawa z 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywizacji zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic” (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 107).
- Ustawa z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3: art. 50, 51.
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242).
Przeczytaj także
- Program Aktywny Rodzic. Rodzaje świadczeń
- Trzy mity o świadczeniach z programu Aktywny Rodzic
- Zatrudnienie przez rodzinę a fikcyjność zatrudnienia. Czy ZUS ma rację?
Katarzyna Przyborowska jest radczynią prawną z Warszawy. Zajmuje się prawem pracy, ubezpieczeniami społecznymi i sprawami z ZUS. Pomaga przedsiębiorczym kobietom i rodzicom, a w Temida Jest Kobietą tłumaczy prawo ludzkim językiem.
Skorzystaj ze wsparcia programu Aktywny Rodzic
Program Aktywny Rodzic – Ebook z przykładami i omówieniem
Czy myślicisz że program „babciowe” może rzeczywiście zrewolucjonizować sposób, w jaki rodziny łączą obowiązki zawodowe z opieką nad dziećmi? Z jednej strony daje to możliwość zatrudnienia babci jako niani, co jest korzystne zarówno dla niej, jak i dla wnuków, a z drugiej strony oferuje wsparcie finansowe dla rodziców. W jaki sposób takie rozwiązanie niby wpłynie na codzienne życie rodziny, a także na sytuację zawodową rodziców, szczególnie kobiet, które po urodzeniu dziecka mogą napotkać trudności w powrocie do pracy?