Autorka: Katarzyna Przyborowska, radczyni prawna, Temida Jest Kobietą. Stan prawny na 19 listopada 2026 r.

Podwyżka w ciąży jest legalna i nie musi oznaczać problemów z ZUS. Na etacie i na zleceniu nie deklarujesz składki sama – liczy się wynagrodzenie z umowy. ZUS może je jednak zakwestionować, gdy wygląda na ustalone tylko po to, by dostać wyższy zasiłek.

Najważniejsze w skrócie

  • Składki pracownicy i zleceniobiorczyni liczy się od faktycznego wynagrodzenia (art. 18 ust. 1 i 3 u.s.u.s.), więc podwyżka automatycznie podnosi składkę.
  • Zasiłek macierzyński liczy się ze średniej z 12 miesięcy przed porodem. Podwyżka na 3 miesiące przed porodem wchodzi do zasiłku tylko w jednej czwartej.
  • Na zleceniu ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Bez niego nie dostaniesz zasiłku macierzyńskiego, a do zasiłku chorobowego potrzebujesz 90 dni ubezpieczenia.
  • ZUS może zakwestionować wynagrodzenie, gdy jest rażąco wysokie w stosunku do pracy (uchwała SN z 27 kwietnia 2005 r., II UZP 2/05), albo uznać całą umowę za pozorną.
  • Od decyzji ZUS masz miesiąc na odwołanie do sądu, składane za pośrednictwem ZUS.

Czy pracodawca może dać mi podwyżkę, gdy jestem w ciąży?

Tak. Żaden przepis tego nie zabrania, a ciąża nie może być powodem gorszego traktowania w wynagradzaniu. Podwyżkę wprowadza się aneksem do umowy o pracę. Od nowego wynagrodzenia pracodawca liczy składki, w tym składkę chorobową (art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.s.u.s.).

Na etacie ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Prawo do zasiłku chorobowego masz po 30 dniach ubezpieczenia (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej), a w ciąży wynosi on 100% podstawy (art. 11 ust. 2 pkt 1). Do zasiłku macierzyńskiego nie ma okresu wyczekiwania – wystarczy, że urodzisz w czasie ubezpieczenia (art. 29 ust. 1 pkt 1).

Jak ZUS liczy podstawę zasiłku pracownicy?

Podstawą jest przeciętne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem porodu (art. 36 ust. 1 w zw. z art. 52 ustawy zasiłkowej), pomniejszone o 13,71% składek finansowanych przez pracownicę. Jeśli pracujesz krócej, ZUS bierze średnią z pełnych miesięcy (art. 36 ust. 2), a przy pracy krótszej niż miesiąc – wynagrodzenie, które osiągnęłabyś za pełny miesiąc (art. 37 ust. 1).

Przykład (kwoty brutto, zaokrąglone): pracujesz od 2 lat z pensją 6 000 zł, a na 3 miesiące przed porodem dostajesz podwyżkę do 9 000 zł.

SytuacjaŚrednie wynagrodzenie z 12 mies.Podstawa zasiłku (po odliczeniu 13,71%)
Bez podwyżki6 000 złok. 5 177 zł
Podwyżka do 9 000 zł na 3 miesiące przed porodem6 750 złok. 5 825 zł

Podwyżka o 3 000 zł podnosi więc zasiłek o ok. 650 zł miesięcznie. Inaczej jest, gdy pracujesz od kilku miesięcy – wtedy wysokie wynagrodzenie od razu przekłada się na pełny zasiłek. Dlatego właśnie takie sytuacje budzą wątpliwości ZUS.

Infografika: podwyżka z 6 000 zł do 9 000 zł na 3 miesiące przed porodem podnosi podstawę zasiłku macierzyńskiego z ok. 5 177 zł do ok. 5 825 zł

Uwaga na L4. Jeśli zasiłek macierzyński zaczyna się bez przerwy po zasiłku chorobowym, ZUS nie liczy podstawy od nowa (art. 43 ustawy zasiłkowej). Podwyżka dana już w trakcie zwolnienia nie zmieni zasiłku macierzyńskiego.

Umowa zlecenia w ciąży – czy dostanę zasiłek macierzyński?

Tak, ale tylko jeśli masz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Na zleceniu przystąpienie do niego jest Twoim wyborem (art. 11 ust. 2 u.s.u.s.) i zgłasza Cię do niego zleceniodawca na Twój wniosek.

Co musisz wiedzieć:

  1. Chorobowe dobrowolne jest możliwe tylko wtedy, gdy ze zlecenia podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jeśli masz równocześnie etat u innego pracodawcy i zarabiasz tam co najmniej minimalną płacę, zlecenie może być oskładkowane inaczej – sprawdź to przed podpisaniem.
  2. Okres wyczekiwania. Zasiłek chorobowy dostaniesz dopiero po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej). Do zasiłku macierzyńskiego okresu wyczekiwania nie ma.
  3. Podstawa zasiłku to przeciętny przychód z 12 miesięcy przed porodem, od którego opłacano składki (art. 48 ust. 1 w zw. z art. 52 ustawy zasiłkowej). Przy krótszym zleceniu – średnia z pełnych miesięcy, a przy niepełnym pierwszym miesiącu – kwota z umowy (art. 49).
  4. Składki płaci zleceniodawca. Gdy spóźni się z zapłatą, nie tracisz ubezpieczenia chorobowego ani zasiłku. Zasada, że ZUS wstrzymuje zasiłek do czasu spłaty zaległych składek (art. 2a ustawy zasiłkowej), dotyczy osób, które opłacają składki same, np. przedsiębiorczyń – nie zleceniobiorczyń.
  5. Zlecenie z własnym pracodawcą (albo wykonywane na jego rzecz) traktuje się jak pracę na etacie (art. 8 ust. 2a u.s.u.s.) – wtedy przychód ze zlecenia wchodzi do podstawy razem z pensją.

Zlecenie podpisane w ciąży. Wtedy ZUS może sprawdzić, czy praca była faktycznie wykonywana, czy zleceniodawca jej potrzebował i czy wynagrodzenie odpowiada zakresowi zadań. Jeśli uzna umowę za pozorną (art. 83 § 1 k.c.), wyłączy Cię z ubezpieczenia i odmówi zasiłku.

Kiedy ZUS może zakwestionować podwyżkę lub umowę?

Zasadą jest, że ważne jest wynagrodzenie, które uzgodniłaś z pracodawcą. ZUS może je podważyć tylko w szczególnych sytuacjach – i musi to wykazać.

Co ZUS kwestionujeNa czym się opieraSkutek
Wysokość wynagrodzeniaart. 41 ust. 12 i 13 u.s.u.s. w zw. z art. 58 k.c.; uchwała SN z 27 kwietnia 2005 r., II UZP 2/05ZUS obniża podstawę wymiaru składek do kwoty adekwatnej do pracy; ubezpieczenie zostaje
Całą umowę (o pracę lub zlecenia)art. 83 § 1 k.c. (pozorność)ZUS wyłącza z ubezpieczenia; nie ma prawa do zasiłku

Co mówi Sąd Najwyższy:

  • II UZP 2/05 – ZUS może zakwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę składki chorobowej, jeśli zostało ustalone sprzecznie z prawem, zasadami współżycia społecznego albo w celu obejścia prawa.
  • Postanowienie z 24 czerwca 2025 r., III USK 35/25 – wynagrodzenie podniesione znacznie ponad wartość pracy tuż przed zdarzeniem ubezpieczeniowym może być nieważne (art. 58 k.c.), a ZUS może ustalić niższą podstawę.
  • Postanowienie z 21 stycznia 2026 r., I USK 152/26 – SN przypomniał, że co do zasady decyduje wynagrodzenie uzgodnione w umowie. ZUS może je podważyć tylko wtedy, gdy są wątpliwości, czy odpowiada rodzajowi pracy, kwalifikacjom i odpowiedzialności (art. 13 i art. 78 § 1 k.p.).

Sytuacje, które mogą zwrócić uwagę ZUS:

  • podwyżka tuż przed zwolnieniem lub porodem, bez zmiany obowiązków,
  • wynagrodzenie wyraźnie wyższe niż u innych osób na podobnym stanowisku w firmie,
  • nowe stanowisko utworzone w ciąży i nieobsadzone po Twoim odejściu,
  • zatrudnienie w firmie członka rodziny – o tym pisałam we wpisie Zatrudnienie męża lub żony w firmie. Co na to ZUS?

Jak się przygotować i co zrobić z decyzją ZUS?

Podwyżka jest znacznie trudniejsza do podważenia, jeśli ma uzasadnienie i ślad w dokumentach.

Na etacie – zachowaj:

  • aneks do umowy z datą i nowym zakresem obowiązków, jeśli się zmienił,
  • uzasadnienie podwyżki (awans, nowe zadania, regulamin wynagradzania, podwyżki dla całego zespołu),
  • dowody wykonywanej pracy: maile, raporty, dokumenty z Twoim podpisem,
  • informację, kto przejął Twoje obowiązki na czas zwolnienia lub urlopu.

Na zleceniu – zachowaj:

  • umowę z opisem zadań i wynagrodzeniem,
  • rachunki i potwierdzenia przelewów,
  • efekty pracy i korespondencję ze zleceniodawcą,
  • potwierdzenie zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (zapytaj zleceniodawcę albo sprawdź na PUE/eZUS).

Gdy ZUS wyda decyzję:

  1. Sprawdź, czy ZUS obniżył podstawę (umowa zostaje), czy wyłączył Cię z ubezpieczenia (umowa uznana za pozorną) – od tego zależy linia obrony.
  2. Odwołanie do sądu okręgowego złóż za pośrednictwem ZUS w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji (art. 83 ust. 2 u.s.u.s. i art. 477⁹ § 1 k.p.c.). Odwołanie może złożyć także pracodawca.
  3. Zgłoś świadków (przełożonego, współpracowników) i dołącz dokumenty z listy powyżej.
  4. Jeśli wygrasz, a ZUS wypłaci zasiłek z opóźnieniem, sprawdź prawo do odsetek (art. 85 ust. 1 u.s.u.s.).

Jak wygląda kontrola i jak wygrać sprawę, opisałam we wpisie Kontrola ZUS w ciąży – jak wygrać sprawę o zasiłek macierzyński i chorobowy. Sprawdź też, jakie dokumenty do zasiłku obowiązują od 24 października 2026 r.

FAQ

Czy podwyżka w ciąży podniesie mój zasiłek macierzyński?

Tak, ale proporcjonalnie do liczby miesięcy z wyższą pensją w ostatnich 12 miesiącach przed porodem. Podwyżka na 3 miesiące przed porodem wchodzi do podstawy w jednej czwartej.

Czy ZUS może obniżyć mi zasiłek po podwyżce w ciąży?

Może, jeśli uzna wynagrodzenie za rażąco wysokie w stosunku do pracy (uchwała SN II UZP 2/05). Musi to wykazać, a Ty możesz się odwołać do sądu.

Czy na umowie zlecenia dostanę zasiłek macierzyński?

Tak, jeśli w dniu porodu masz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ze zlecenia. Do zasiłku macierzyńskiego nie ma okresu wyczekiwania.

Czy mogę podpisać umowę zlecenia, gdy jestem w ciąży?

Tak. Ciąża nie zakazuje zawarcia umowy. Jeśli jednak praca nie będzie faktycznie wykonywana, ZUS może uznać umowę za pozorną i odmówić zasiłku.

Ile mam czasu na odwołanie od decyzji ZUS?

Miesiąc od doręczenia decyzji. Odwołanie składasz za pośrednictwem ZUS do sądu okręgowego.

Podstawa prawna

Prowadzisz działalność gospodarczą? Przeczytaj też: Wyższa składka ZUS w ciąży na działalności – czy ZUS może ją zakwestionować?

Potrzebujesz pomocy?

Dostałaś podwyżkę albo zlecenie w ciąży i ZUS wszczął postępowanie? Napisz do mnie. Sprawdzę Twoje dokumenty i powiem Ci, jak bronić zasiłku. Dostałaś już decyzję? Opisz sprawę w formularzu odwołania od decyzji ZUS.


Katarzyna Przyborowska jest radczynią prawną z Warszawy. Zajmuje się prawem pracy, ubezpieczeniami społecznymi i sprawami z ZUS. Pomaga przedsiębiorczym kobietom i rodzicom, a w Temida Jest Kobietą tłumaczy prawo ludzkim językiem.

E-book Ciąża, dziecko i własna firma

E-book dla przedsiębiorczych mam

Ciąża, dziecko i własna firma

Jak prowadzić biznes w ciąży i na macierzyńskim bez kłopotów z ZUS: podstawa wymiaru składek, wysokość zasiłku, przygotowanie firmy do ciąży i kontrola ZUS – krok po kroku.

Kup e-book →Pobierz darmowy rozdział

Dostałaś decyzję z ZUS?

Na odwołanie masz tylko miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Wypełnij 2-minutowy formularz – odezwę się w ciągu 2 dni roboczych i podpowiem, co dalej.

Sprawdź, czy możesz się odwołać →
Włącz się do dyskusji

Napisz do mnie kancelaria@przyborowska.eu Zadzwoń +48 600 375 279