Zasiłek macierzyński, gdy masz etat i własną firmę – z czego go dostaniesz?

Autorka: Katarzyna Przyborowska, radczyni prawna, Temida Jest Kobietą. Stan prawny na 7 października 2026 r. Pierwsza wersja wpisu: 6 września 2010 r.

Pracujesz na umowie o pracę, a obok prowadzisz własną firmę. Spodziewasz się dziecka i zastanawiasz się, czy możesz opłacać chorobowe także z działalności, żeby dostać wyższy zasiłek macierzyński. Pierwszą wersję tego wpisu napisałam w 2010 r., a pytanie wraca do dziś. Odpowiedź zależy od jednej kwoty: podstawy składek z Twojego etatu.

Najważniejsze w skrócie

• Jeśli podstawa składek z etatu w przeliczeniu na miesiąc wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie (w 2026 r. 4806 zł brutto), zasiłek macierzyński dostaniesz tylko z etatu.
• W takiej sytuacji z firmy obowiązkowo płacisz tylko składkę zdrowotną. Składki emerytalne i rentowe możesz opłacać dobrowolnie, ale do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z firmy nie przystąpisz.
• Jeśli podstawa z etatu jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, z działalności gospodarczej podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i możesz zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Wtedy zasiłek macierzyński może przysługiwać z obu tytułów.
• Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe zaczyna się co do zasady od dnia złożenia zgłoszenia w ZUS, a nie wstecz.
• Zasiłek macierzyński wynosi 100% podstawy za urlop macierzyński i 70% za rodzicielski albo 81,5% za cały okres.

Czy pracując na etacie, mogę opłacać chorobowe z własnej firmy?

To zależy od wysokości Twojej pensji. Gdy jesteś pracownicą i jednocześnie prowadzisz działalność, obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe obejmują Cię tylko z tytułu umowy o pracę (art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Z firmy możesz je opłacać dobrowolnie.

Do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego może przystąpić osoba prowadząca działalność, ale tylko taka, która jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi (art. 11 ust. 2). Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne i rentowe z działalności tego warunku nie spełniają.

Składkę zdrowotną z firmy płacisz zawsze, niezależnie od wysokości pensji, bo opłaca się ją z każdego tytułu odrębnie (art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Dlatego przy pensji co najmniej równej płacy minimalnej zasiłek macierzyński dostaniesz wyłącznie z tytułu umowy o pracę.

Co się zmienia, gdy na etacie zarabiasz mniej niż płaca minimalna?

Wtedy z firmy podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Przepis mówi o pracownikach, których podstawa wymiaru składek z umowy o pracę w przeliczeniu na miesiąc jest niższa od minimalnego wynagrodzenia (art. 9 ust. 1a). Tak bywa najczęściej przy pracy na część etatu.

Skoro z firmy masz obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe, możesz złożyć wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z działalności (art. 11 ust. 2). Jeśli urodzisz dziecko w okresie tego ubezpieczenia, zasiłek macierzyński może przysługiwać z etatu i z firmy.

Kwota 4806 zł to minimalne wynagrodzenie obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. Próg zmienia się co roku razem z płacą minimalną. Od 1 stycznia 2027 r. wyniesie 4950 zł.

Od kiedy działa dobrowolne chorobowe i czy trzeba czekać 90 dni?

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe zaczyna się od dnia wskazanego w zgłoszeniu, ale nie wcześniej niż od dnia, w którym zgłoszenie wpłynęło do ZUS (art. 14 ust. 1). Wyjątkiem jest zgłoszenie złożone w terminie razem ze zgłoszeniem do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych (art. 14 ust. 1a). Nie odkładaj więc tej decyzji na ostatnie tygodnie ciąży.

Na zasiłek macierzyński nie czekasz 90 dni. Okres wyczekiwania z art. 4 ustawy zasiłkowej dotyczy zasiłku chorobowego. Zasiłek macierzyński przysługuje, jeśli urodzisz dziecko w okresie ubezpieczenia chorobowego (art. 29 ust. 1).

Pilnuj też terminu opłacania składki. O tym, co grozi przy spóźnieniu, pisałam we wpisie Składka na ubezpieczenie chorobowe opłacona po terminie.

Ile wynosi zasiłek macierzyński?

Za okres urlopu macierzyńskiego zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru, a za okres urlopu rodzicielskiego 70% (art. 31 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej). Jeśli złożysz wniosek, o którym mowa w art. 30a, dostaniesz 81,5% podstawy za cały okres (art. 31 ust. 3).

Podstawę zasiłku z firmy ZUS ustala według odrębnych zasad dla ubezpieczonych, którzy nie są pracownikami (art. 48–49 ustawy zasiłkowej). Jeśli dobrowolne chorobowe z firmy trwa krócej niż 12 miesięcy, podstawą jest przeciętna najniższa podstawa składek, a nadwyżkę ponad nią z pełnych miesięcy ZUS dzieli przez 12 (art. 48a). Wysoka podstawa zgłoszona tuż przed porodem niewiele więc podniesie zasiłek.

Czy warto rzucić etat, żeby dostać zasiłek z firmy?

To możliwe, ale wymaga ostrożności. Po rozwiązaniu umowy o pracę z firmy podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i możesz przystąpić do chorobowego. ZUS może jednak sprawdzić, czy działalność jest rzeczywiście prowadzona i czy zadeklarowana podstawa składek ma uzasadnienie. Taki spór często kończy się w sądzie. Jak się odwołać, opisałam we wpisie ZUS odmawia Ci prawa do świadczenia? Możesz się odwołać do sądu.

FAQ

Pracuję na pół etatu i prowadzę firmę. Czy dostanę zasiłek macierzyński z obu tytułów?

Tak, jeśli podstawa składek z etatu w przeliczeniu na miesiąc jest niższa od minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r. 4806 zł). Z działalności podlegasz wtedy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i możesz przystąpić do dobrowolnego chorobowego. Zasiłek z firmy dostaniesz, jeśli urodzisz dziecko w okresie tego ubezpieczenia.

Zarabiam na etacie więcej niż płaca minimalna. Czy mogę dobrowolnie opłacać składki z firmy i dodać chorobowe?

Emerytalne i rentowe z firmy tak, chorobowego nie. Do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego może przystąpić tylko osoba, która z działalności podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Czy przy dobrowolnym chorobowym trzeba czekać 90 dni na zasiłek macierzyński?

Nie. 90-dniowy okres wyczekiwania dotyczy zasiłku chorobowego (art. 4 ustawy zasiłkowej). Zasiłek macierzyński przysługuje, jeśli urodzisz dziecko w okresie ubezpieczenia chorobowego (art. 29 ust. 1).

Czy próg zmieni się w 2027 r.?

Tak. Próg to minimalne wynagrodzenie, które rząd ustala co roku. Od 1 stycznia 2027 r. wyniesie 4950 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 r., Dz.U. poz. 1213).

Podstawa prawna

• Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 199: art. 6 ust. 1 pkt 1 i 5, art. 9 ust. 1 i 1a, art. 11 ust. 2, art. 14 ust. 1 i 1a.
• Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 854: art. 4, art. 29 ust. 1, art. 30a, art. 31, art. 48, art. 48a, art. 49.
• Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych: art. 82 ust. 1.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej w 2026 r.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz minimalnej stawki godzinowej w 2027 r., Dz.U. poz. 1213.

Przeczytaj także

• Prowadzenie działalności gospodarczej w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego
• Zbieg tytułów ubezpieczenia, czyli praca w kilku miejscach

Spodziewasz się dziecka i prowadzisz firmę? W e-booku „Ciąża, dziecko i własna firma” przeprowadzam Cię przez ten czas krok po kroku.

Katarzyna Przyborowska jest radczynią prawną z Warszawy. Zajmuje się prawem pracy, ubezpieczeniami społecznymi i sprawami z ZUS. Pomaga przedsiębiorczym kobietom i rodzicom, a w Temida Jest Kobietą tłumaczy prawo ludzkim językiem.

E-book dla przedsiębiorczych mam

Ciąża, dziecko i własna firma

Jak prowadzić biznes w ciąży i na macierzyńskim bez kłopotów z ZUS: podstawa wymiaru składek, wysokość zasiłku, przygotowanie firmy do ciąży i kontrola ZUS – krok po kroku.

Kup e-book →Pobierz darmowy rozdział